فولاد ۱٫۲۰۸۳ یکی از فولادهای ابزار پرکاربرد در صنایع قالبسازی، بهویژه قالبهای پلاستیک است. این فولاد به دلیل مقاومت به خوردگی بالا، قابلیت پولیش عالی و سختیپذیری مناسب، جایگاه ویژهای در صنایع حساس مانند پزشکی، غذایی و قطعات شفاف پلاستیکی دارد. استاندارد اصلی این فولاد مربوط به سیستم DIN آلمان بوده و معادل فولاد AISI 420 محسوب میشود.
استانداردها و نامهای معادل
فولاد ۱٫۲۰۸۳ در استانداردها و کشورهای مختلف با نامهای متفاوتی شناخته میشود:
| استاندارد | نام معادل |
|---|---|
| DIN (آلمان) | ۱٫۲۰۸۳ |
| AISI / ASTM (آمریکا) | ۴۲۰ |
| JIS (ژاپن) | SUS 420 |
| AFNOR (فرانسه) | Z40C13 |
| EN | X40Cr14 |
خرید mo40
مولیبدن و کروم نقش اصلی در افزایش سختیپذیری، مقاومت به سایش و پایداری در دماهای نسبتاً بالاتر دارند.
خواص مکانیکی فولاد ۱٫۲۰۸۳
خواص مکانیکی فولاد ۱٫۲۰۸۳ وابسته به وضعیت عملیات حرارتی آن است.
در حالت آنیل (Annealed):
سختی: حدود ۲۳۰ HB
قابلیت ماشینکاری: خوب
پس از سختکاری و تمپر:
سختی نهایی: ۴۸ تا ۵۴ HRC
مقاومت سایشی: بالا
استحکام فشاری: بسیار مناسب برای قالبها
ترکیب شیمیایی فولاد ۱٫۲۰۸۳
ترکیب شیمیایی این فولاد عامل اصلی خواص مکانیکی و مقاومت به خوردگی آن است.
| عنصر | درصد وزنی |
|---|---|
| کربن (C) | 0.38 – ۰٫۴۵ |
| کروم (Cr) | 12.0 – ۱۳٫۵ |
| سیلیسیم (Si) | ≤ ۱٫۰ |
| منگنز (Mn) | ≤ ۱٫۰ |
| فسفر (P) | ≤ ۰٫۰۳ |
| گوگرد (S) | ≤ ۰٫۰۳ |
کروم بالا باعث ایجاد خاصیت ضدزنگ و مقاومت به خوردگی میشود.
کربن متوسط امکان رسیدن به سختی بالا پس از عملیات حرارتی را فراهم میکند.
عملیات حرارتی فولاد ۱٫۲۰۸۳
آنیلینگ (Annealing)
دما: ۸۰۰–۸۵۰°C
سرد کردن: آهسته داخل کوره
هدف: بهبود ماشینکاری و کاهش تنشها
سختکاری (Hardening)
پیشگرم: ۶۰۰–۸۵۰°C
آستنیته: ۱۰۰۰–۱۰۵۰°C
سرد کردن: روغن، هوا یا گاز تحت فشار
تمپر (Tempering)
دما: ۲۰۰–۳۰۰°C
هدف: افزایش چقرمگی و کاهش تردی
توصیه: تمپر دوبل برای کاربردهای دقیق
خواص فیزیکی فولاد ۱٫۲۰۸۳
چگالی: ۷٫۷ g/cm³
هدایت حرارتی: متوسط
مقاومت به خوردگی: بالا (در محیطهای مرطوب و اسیدی ضعیف)
قابلیت ماشینکاری و پولیشکاری
ماشینکاری: مناسب در حالت آنیل
پولیشکاری: عالی (Mirror Polish)
قابلیت EDM و وایرکات: بسیار خوب
مناسب برای قالبهای با سطح نهایی بسیار شفاف
کاربردهای فولاد ۱٫۲۰۸۳
مهمترین کاربردها:
قالبهای تزریق پلاستیک
قالبهای قطعات شفاف (لنز، ظروف شفاف)
قالبهای صنایع غذایی
قالبهای تجهیزات پزشکی
قالبهای PVC و مواد خورنده
قطعات مقاوم به رطوبت و بخار آب
مقایسه فولاد ۱٫۲۰۸۳ با فولاد ۱٫۲۳۱۶
فولاد ۱٫۲۰۸۳ یکی از بهترین گزینهها برای قالبهای پلاستیک با دقت بالا و نیاز به مقاومت به خوردگی است. این فولاد بهخصوص در قالبهایی که با مواد خورنده، رطوبت یا نیاز به سطح آینهای سروکار دارند، عملکرد بسیار مطلوبی ارائه میدهد. انتخاب صحیح عملیات حرارتی نقش کلیدی در دستیابی به بهترین خواص این فولاد دارد.
| ویژگی | ۱٫۲۰۸۳ | ۱٫۲۳۱۶ |
|---|---|---|
| مقاومت به خوردگی | خوب | بسیار عالی |
| قابلیت پولیش | عالی | عالی |
| چقرمگی | متوسط | بالاتر |
| قیمت | کمتر | بیشتر |
مزایا و معایب
مزایا:
✔ مقاومت به خوردگی بالا
✔ قابلیت پولیش بسیار عالی
✔ طول عمر زیاد قالب
✔ مناسب برای محیطهای مرطوب
معایب:
✖ قیمت بالاتر نسبت به فولادهای غیر ضدزنگ
✖ ماشینکاری سختتر پس از سختکاری
✖ چقرمگی کمتر نسبت به فولادهای کمکربن
